İngilizce Kelime Ezberleme Teknikleri: İşe Yarayan 7 Yöntem

Kelime ezberlemek dil öğrenmenin en çok zaman alan kısmı; birçok kişi de tam bu noktada bırakır. Çoğu kişi listeyi baştan sona okur, ertesi gün yarısını hatırlamaz ve “benim hafızam zayıf” diye düşünür. Oysa sorun genellikle yetenekte değil, yöntem seçimindedir: bu çalışma biçimi hafızanın nasıl işlediğini hesaba katmaz.

Aşağıda öğrenme araştırmalarında sık öne çıkan yedi teknik ve her birini nasıl uygulayacağın var.

1. Aralıklı tekrar (spaced repetition)

Öğrendiğin bir şeyi kullanmazsan zamanla unutursun. Buna unutma eğrisi denir. Aralıklı tekrarda kelimeyi tam unutmak üzereyken yeniden görürsün; her tekrardan sonra da daha yavaş unutursun.

Pratikte şöyle görünür: yeni bir kelimeyi öğrendin. Onu 1 gün sonra, sonra 3 gün, sonra 1 hafta, sonra 2–3 hafta sonra tekrar gör. Her başarılı hatırlamada aralık uzar; hatırlayamadığında aralık başa döner.

2. Aktif hatırlama (active recall)

Kelime listesini okumak tanımadır; kapağı kapatıp hatırlamaya çalışmak üretmedir. Öğrenmenin büyük kısmı ikincisinde olur. Hatırlamaya çalışırken zorlanman boşuna değil; kelime aklına tam o sırada yerleşir.

Kelime kartlarının (flashcard) hâlâ bu kadar kullanılmasının sebebi de bu: kartın bir yüzünü görüp diğerini tahmin etmek zorunda kalırsın. Listeyi okumak ise kolay gelir ama bu zorlanma olmadığı için aklında pek bir şey kalmaz.

3. Kelimeyi bağlamıyla öğren

“run = koşmak” bilgisi, run a business (bir işletme yönetmek) ifadesini anlamana yetmez. Kelimenin anlamı cümlede netleşir. O yüzden her yeni kelimeyi en az bir örnek cümleyle birlikte kaydet.

Daha da iyisi: cümleyi kendi hayatından kur. “She takes the bus” yerine “I take the bus to work every morning” demek, kelimeyi kendi günlük hayatına bağlar.

4. Öbekleri (chunk) ezberle

Anadili İngilizce olanlar cümleyi kelime kelime kurmaz; hazır kalıplar kullanır. make a decision, take a shower, have breakfast gibi ifadeler tek bir birimdir. “make” ve “decision”ı ayrı ayrı bilmek, doğru eşleşmeyi kurmanı sağlamaz (Türkçe düşünen biri “do a decision” demeye yatkındır).

Bu yüzden fiil + isim eşleşmelerini (collocation) bir bütün olarak öğren. Bunu alışkanlık hâline getirirsen konuşman da daha doğal olur.

5. Yanlışlarını ayrı bir havuzda topla

Çalışma süresinin çoğunu bilmediğin kelimelere ayırmalısın. Ama insan bildiklerini tekrar etmeyi sever, çünkü bu güven verir. Bunun için basit bir yol var.

Karıştırdığın her kelimeyi ayrı bir listeye at ve tekrarlarının en az yarısını o listeye harca. Havuz küçüldükçe ilerlemeyi somut olarak görürsün, bu da motivasyonu ayakta tutar.

6. Az ama her gün

Haftada bir 2 saat çalışmak, her gün 15 dakika çalışmakla aynı şey değildir. Aralıklı tekrarın işleyebilmesi için tekrarların araya günler girecek şekilde dağılması gerekir. Tek seferde uzun çalışırsan bilgi sınava kadar dayanır ama bir ay sonra kaybolur.

Günde 10–15 dakika çoğu kişi için hem sürdürülebilir hem de yeterli. Seriyi kırmamak, oturumun uzunluğundan daha önemli.

7. Çalışmayı test hâline getir (ve biraz oyunlaştır)

Süre, puan ya da sıra gibi küçük bir baskı olunca hatırlamak için daha çok çabalarsın. Oyunlar bu yüzden eğlencenin yanında seni aktif hatırlamaya da zorlar.

Kelime avı, adam asmaca, harf tamamlama gibi formatlar aynı kelimeyi farklı yollardan sorar: bazen anlamından, bazen yazımından, bazen harflerinden. Kelimeye farklı yollardan ulaşınca onu hatırlaman da kolaylaşır.

Özet

• Kendini test et. Okumak yetmez, hatırlamaya çalışman gerekir.
• Aralıklarla tekrar et: 1 gün, 3 gün, 1 hafta, 3 hafta. Aralıklar tekrar sayısından önemlidir.
• Her kelimeyi bir cümleyle öğren. Cümlesiz kelime yarım kalır.
• Öbek öğren, tek kelime değil.
• Yanlışlarına odaklan. Bildiklerini tekrar etmek rahattır ama seni ilerletmez.
• Her gün biraz çalış. Bu, haftada bir uzun oturumdan daha iyidir.

Hangi kelimelerden başlayacağını bilmiyorsan A1 seviyesinin en sık kullanılan 100 kelimesi iyi bir başlangıç noktasıdır.

Bu teknikler diğer dillerde de çalışır mı?

Evet. Aralıklı tekrar, cümle içinde öğrenme ve aktif hatırlama belli bir dile bağlı değil, hafızanın işleyişiyle ilgili. Cinsiyetli dillerde (Almanca, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca) bu yöntemler daha da önemli, çünkü her isimde iki şey ezberlersin: kelimeyi ve artikelini.

Aynı yöntemle çalışabileceğin havuzlar: Almanca, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca. Her birinde kelime kartları, günlük görev ve dokuz oyun o dilde çalışır.